Manipulatie door een overheid is van alle tijden, het enige dat er veranderd is zijn de politici die sinds 2020 niet eens meer moeite doen om het te verhullen. Ze spelen rechtstreeks op de man, jagen mensen de stuipen op het lijf en met name Hugo de Jonge introduceerde wanstaltige coronalogica zodat hij zaken aan elkaar kon koppelen die niets met elkaar van doen hebben. “U weet niet wat er in een frikandel zit, waarom zou u dat dan wel willen weten wat er in een vaccin zit?”.

Hoewel de manipulatie er duimendik bovenop lag was het niet eenvoudig om elke keer de vinger op de zere plek te leggen, laat staan anderen duidelijk te maken waarom je niet mee ging in beleid.

En waarom zou ik anderen iets duidelijk willen maken? Wat kan me het schelen wat mensen vinden, het is leven en laten leven. Zolang ze mij met rust laten is het vrijheid blijheid. Maar is dat wel zo? Niet alleen werd de druk om ‘de prik’ te nemen idioot hoog opgevoerd, ik vroeg me ook af of er niet heel veel schade wordt aangericht door de overheid, mede uit mijn naam. Wat zijn de afspraken eigenlijk? Als een overheid een bom gooit is dat dan mede namens mij?  Welke afspraken liggen er ten grondslag aan mijn relatie met de overheid?

Ik was met deze vragen aan het worstelen toen op maandag 3 januari 2024 een oproep verscheen van Stan Baggen en Jona Walk in NRC : “Kom ook op voor degene met wie je het niet eens bent”. Een mooie principiële oproep die de kern van de zaak raakt, de wereld in een klap een stuk rechtvaardiger zou kunnen maken en een einde maakt aan polarisatie. Misschien toch vrijheid blijheid?

Maar… al snel bleek uit reacties dat er meer aan de hand is, dat mensen te bang zijn om grondrechten te kunnen respecteren. En belangrijker nog: ze steunden in sommige gevallen openlijk het meten met twee maten door de overheid en het in elkaar slaan van ongevaarlijke – onschuldige mensen. Zonder enige terughoudendheid vertrouwden ze het verhaal van de overheid.

Als je bang bent, dan voelt meten met twee maten helemaal niet gek

Mensen erkennen namelijk dat Extintion Rebellion leden anders behandeld worden dan coronademonstranten, “maar,” voegen ze er dan aan toe, “Coronademonstraties waren een compleet ander verhaal dan een Extinction Rebellion actie”.  XR leden kunnen rekenen op brede steun in de samenleving en dat geldt niet voor corona-demonstranten. Coronademonstranten waren een ‘gevaar’ en dan is het vrij logisch dat de politie ze met grof geweld verwijdert.

Deze redenatie legt bloot waar mensen zoals Mattias Desmet en Maurice de Hond al tijden voor waarschuwen. Mensen kunnen worden gemanipuleerd en zo bang worden gemaakt dat ze in staat zijn tot een volksgericht. In dit geval nemen ze er niet zelf aan deel, maar steunen ze het of kijken erbij weg.

Waren coronademonstranten gevaarlijk?

Waarom dachten mensen eigenlijk dat de coronademonstranten gevaarlijk waren? 

Als je eenmaal de beelden uit Bergamo hebt gezien dan krijg je die niet makkelijk van je netvlies, dan raak je geirriteerd als mensen de situatie onvoldoende serieus nemen. Mogelijk concludeer je dan dat die mensen de maatregelen ook wel niet in acht zullen nemen en dan dus andere mensen ziek zullen maken en dat wil je niet want zie maar wat er gebeurd is in Bergamo.

Dat dit een jumping to conclusions redenatie is en dat een essentieel uitgangspunt in ons rechtssysteem – iemand is onschuldig tot het tegendeel bewezen is – altijd geldt, ook in een crisis, komt dan waarschijnlijk niet meer in je op. Maar ook in een crisis kun je niet op basis van vage als-dan redenaties iemand schuldig verklaren. Nee, je moet met bewijs op de proppen komen dat die demonstranten een gevaar zijn. 

Dat gevaar was niet aangetoond en is ook nooit aangetoond.

De manipulatie

Wat natuurlijk niet hielp is dat de boel ondertussen ook nog eens schandelijk werd opgeklopt door de mainstream media. Dag in dag uit krantenkoppen die oplopende besmettingscijfers schreeuwen, zonder erbij te vermelden hoeveel mensen er getest zijn. Je hoeft geen atoomgeleerde te zijn om te weten dat soort cijfers niets maar dan ook niets zeggen. Krantenredacties wisten dus wat ze deden.

En wat betekent een positieve test nu helemaal, op het moment dat duidelijk is dat de PCR test niet in staat is om een actieve infectie aan te tonen?  Een ‘besmetting’ is dan dus in elk geval niet hetzelfde als een infectie en zelfs als iemand geïnfecteerd is, dan betekent het ook niet dat die man of vrouw een patiënt is en op de IC zal belanden.

Maar dit soort nuances aanbrengen bij de cijfers konden natuurlijk niet op tegen beelden van rijen kreperende mensen die op hun buik dood liggen te gaan in Bergamo.

Coronabetogingen legaal?

De coronademonstranten waren dus niet gevaarlijk. Het waren mensen die hun huiswerk hadden gedaan en nu hun inzichten wilden delen met de wereld.  Een volkomen legale wens.

Ze mochten dus demonstreren, niet alleen op basis van onze grondrechten maar ook op basis van de WPG waarin bij art. 58G lid2d staat dat de beperkingen die gesteld kunnen worden aan het aantal mensen dat zich in groepsverband mag ophouden – niet van toepassing is op een betoging als bedoeld in de Wet openbare manifestaties. 

De WPG vermeldt bovendien bij Doel en Reikwijdte art. 58b lid 2b dat de toegekende bevoegdheden bij de bestrijding van de epidemie, of een directe dreiging daarvan, slechts worden toegepast voor zover die toepassing de uitoefening van grondrechten zo min mogelijk beperkt en aan dat doel evenredig is. 

Burgemeesters moesten zich in duizend bochten wringen om het tegengeluid de kop in te drukken en haalden van alles uit de kast voor een verbod. Vermeend wapenbezit, hooligans. 

Maar het bleek niet eens nodig. De samenleving had de mensen op het veld al veroordeeld. Die GEKKEN, die gevaarlijke idioten, die verdienden het om in elkaar te worden geslagen.  

Was het een volksgericht?

Mensen waren zo bang gemaakt door de informatie van een overheid waar ze blind op vertrouwden dat in ons o zo beschaafde landje de beginselen van de rechtspraak onder toeziend oog van de samenleving overboord kon worden gekieperd en de politie in opdracht van het bestuurlijk gezag, vrij baan kreeg om eigen rechter te spelen en demonstranten – mensen die onder een parapluutje hun Goddelijke zelf stonden te zijn en waarvan op geen enkele manier bewezen was dat ze een gevaar vormden – op te pakken, op te jagen en in sommige gevallen regelrecht te mishandelen (zie ook het rapport dat wordt genoemd in het artikel van Baggen en Walk). 

En bijna niemand die zich afvroeg: Wat weet ik eigenlijk van die mensen die zo in elkaar geslagen worden? Waarom demonstreren ze eigenlijk?

Vrijheid blijheid?

Door de reacties op het artikel van Baggen en Walk werd mijn vraag of het niet gevaarlijk is om weg te kijken, actueel.  Gelukkig had ik me dit keer niet voor het karretje laten spannen, maar wie zegt dat niet toch bij van alles wegkijk en daarmee onrecht steun? 

Hoe onderscheid ik recht van onrecht en wat is mijn rol in de samenleving, niet alleen als sociaal wezen, maar ook als burger? Wat betekent het om deel te nemen aan een samenleving en welke juridische relatie heb ik eigenlijk met een overheid?

Manipulatie doorzien en rechtvaardigheden trainen?

Manipulatie

De eerste stap is mezelf wapen tegen manipulatie. Dit is niet heel ingewikkeld. Manipulatie blijkt vrij eenvoudig te herkennen. Het begint meestal met bangmaken. Wanneer dit bangmaken meer is dan waarschuwen en het gepaard gaat met een verbod om er zelf over na te mogen denken en zaken te controleren en er ook nog maar één oplossing bespreekbaar is (namelijk de oplossing die die ander- in dit geval de overheid – voor je bedenkt) dan weet je:  Dit is manipulatie.

Relatie met de overheid

De wens om me te beschermen tegen manipulatie vereist wel dat ik mijn houding van blind vertrouwen in de overheid laat varen, voorzover ik dat niet allang had gedaan. Voor veel mensen, waaronder journalisten (hoe is het mogelijk?) blijkt dit trouwens ongemakkelijk, zie Tijs van de Brink. En dat is op zijn zachtst gezegd opmerkelijk want het is helemaal niet de bedoeling dat journalisten de overheid blind vertrouwen.

Welbeschouwd is de overheid immers niets anders dan een groep mensen die je een bevoegdheid geeft zodat ze (mede) namens jou taken kunnen uitvoeren. En die mensen in overheidsdienst zijn net als iedereen te paaien en strijden dan niet langer voor de belangen van jou als burger, maar werken dan ineens achter de schermen voor de wapenindustrie of Big Pharma.

En daar ligt dus het gevaar want voor je het weet zet de overheid – met jouw steun – haar macht in om de belangen te dienen van bedrijven die het geen moer kan schelen wanneer er hier en daar een dode valt.  Maar hoe kom je daarachter?

Daar kom je niet achter. Het enige dat je kunt doen is bepalen of beleid rechtmatig is en zo niet, dan weet je dat je niet kunt wegkijken.

Recht van onrecht onderscheiden

Ons juridische bouwwerk van verdragen, wetten en regels is inmiddels zo complex dat je vrij makkelijk verdwaalt. Het kost dus enorm veel tijd en inzet om het je eigen te maken en te kunnen gebruiken om je te beschermen tegen machtsmisbruik van een overheid.

Na het doorspitten van de vuistdikke wetboeken heb ik inmiddels voor mezelf een methode ontwikkeld om recht van onrecht te onderscheiden en te voorkomen dat ik onbedoeld voor naargeestige overheidskarretjes wordt gespannen. Deze methode ben ik aan het uit werken en zal ik delen als het zover is.

Bovendien heeft jurist Caroline Vonhoff een platform opgezet Ikdeburger.nl/ waar de focus ligt op het mandaat dat de burger verstrekt aan de overheid. Dit biedt de mogelijkheid om de overheid te corrigeren en te laten weten dat je geen toestemming geeft voor schadelijk beleid.  Via de site kun je aangeven je het verbiedt, waarmee je zegt: “Niet uit mijn naam!”

Om de waarde hiervan in te zien is juridische basiskennis over de relatie die een burger heeft met de overheid handig. Caroline Vonhoff en ik maken daarom een miniserie onder de titel Ik, de Burger, weet wat recht is. Eind vorig jaar hebben we een eerste aflevering gemaakt waarin Caroline juridisch commentaar geeft op het overheidsoptreden tijdens de coronademonstratie van 7 februari 2021.

Ik weet wat recht is

Het is me inmiddels duidelijk dat het bijzonder schadelijk kan zijn voor je medemens en voor jezelf wanneer je argeloos omspringt met het toekennen van bevoegdheden aan een overheid en er dan blind op te vertrouwen dat de enorme macht die mensen krijgen om een publieke taak uit te voeren wel goed zullen gebruiken. Als ik iemand een wapen geef om me te beschermen dan moet ik ook zorgen dat de wapens niet ingezet worden bij een bankoverval? Op het moment dat dit met mijn mandaat gebeurt dan gebeurt het (mede) uit mijn naam en ben ik medeverantwoordelijk.

Op de site ik weet wat recht is deel ik mijn inzichten om me tegen machtsmisbruik te beschermen. Hopelijk maken de filmpjes en artikelen mensen bewust van de mogelijkheden die ze hebben om bij te dragen aan een rechtvaardiger samenleving, bijvoorbeeld doordat ze makkelijker recht van onrecht kunnen onderscheiden en de overheid kunnen laten weten dat het toebrengen van schade niet uit hun naam is. 

Het goede nieuws is, dat als ik me niet langer voor karretjes laat spannen en andere mensen dat ook niet doen, dan komt het karretje uiteindelijk tot stilstand. 

“Sometime they’ll give a war and nobody will come.”
Carl Sandburg (1878-1967)