Het #stikstofbeleid verandert Nederland in rap tempo en op tamelijk ondemocratische wijze. Dat is zorgelijk, maar misschien kunnen we juist daarom invloed forceren.

Terwijl snelwegen worden verbreed voor internationale doorstroming en luchthaven Schiphol ingrijpend is verbouwd (+200.000 m² erbij), wordt tegelijkertijd de woningbouw afgeremd (stikstof) en boeren onder druk gezet om ruimte te maken voor natuurdoelen.

Je vraagt je af: Waarom worden woningbouw, landbouw, visserij en lokale industrie beperkt door stikstofbeleid, terwijl luchtvaart en snelwegen ruim baan krijgen zodat Nederland verandert in een gigantische internationale doorvoerhaven?

Juridisch is het blijkbaar tegelijkertijd mogelijk. En dat komt omdat – zoals @ElzevanHamelen al aangaf – stikstofbeleid niet zozeer functioneert als milieumaatregel, maar als ruimtelijk selectiemechanisme. 

Dat werkt als volgt:

– Doel : bescherming Natura 2000 en juridisch houdbare stikstofdepositie.

– Instrument: gebiedsgerichte normen, projecttoetsing en vergunningplicht.

– Gevolg: sectoren dichtbij natuurgebieden lopen vast, terwijl sectoren met bestaande rechten en internationale inbedding worden ontzien.

– Uitkomst: woningbouw vertraagt, boeren en visserij worden beperkt of uitgekocht en Schiphol, snelwegen en logistieke corridors met een nationaal belang breiden uit.

Niet de milieudruk op zichzelf is dus doorslaggevend voor vergunningverlening, maar de vraag of een activiteit past binnen de ruimtelijk-economische koers van Nederland.

Het goede nieuws is dat hiermee ook meteen de legitimatie van maatregelen verschuift. Het gaat niet langer primair om ecologische noodzaak maar om een bestuurlijke keuze.

En het is belangrijk dat we ons dat realiseren. Dat het om een bestuurlijke keuze gaat, waarin wonen, boeren en vissers ondergeschikt zijn aan Schiphol en snelwegen. Een keuze die nooit expliciet aan burgers is voorgelegd, laat staan democratisch is bekrachtigd, maar nu wél wordt afgedwongen via een stapeling van regels.

Dit is zorgelijk – maar het biedt ook mogelijkheden. 

Juist het ontbreken van een expliciete, integrale democratische afweging — waarin prioriteit wordt gegeven aan Schiphol en brede snelwegen boven wonen en landbouw en visserij — maakt de koers bestuurlijk kwetsbaar waardoor ze alsnog ter discussie kan worden gesteld.

Met vragen aan bestuurders:

– Wanneer en op welke wijze hebben wij, Nederlanders, expliciet gekozen — of publiek gedebatteerd — over de inrichting van Nederland als internationale hub voor luchtvaart en logistiek?

– Kunt u aantonen dat burgers wonen, landbouw en lokale leefbaarheid ondergeschikt willen maken aan dit doel?

Bovendien kunnen we

– Kamerleden attenderen op de bestuurlijke onvolkomenheden, ook van de Nota Ruimte.

– Media aansporen onderzoek te doen naar het democratisch fundament onder het stikstofbeleid en vragen de gevolgen te belichten als samenhangend geheel.

– Een Petitie starten om deze koers alsnog expliciet democratisch te wegen.